Η Αφετηρία: Η Ποιητική της Δομής

Η μελέτη μου για το Ξενία της Άνδρου δεν περιορίζεται στην αρχιτεκτονική αποκατάσταση ενός κτιρίου του Άρη Κωνσταντινίδη. Είναι μια απόπειρα σύζευξης της αρχιτεκτονικής αυστηρότητας με την ποιητική ελευθερία. Εμπνεόμενος από τη βαθιά φιλία του Κωνσταντινίδη με τον Ανδρέα Εμπειρίκο, οραματίζομαι τη μετάβαση από το ιστορικό Ξενία στην «Οκτάνα»: μια ουτοπική χώρα που παίρνει σάρκα και οστά στον βράχο της Χώρας.

Θεσμική και Τεχνική Θωράκιση

Μετά από 14 χρόνια (από τη διπλωματική μου εργασία το 2010 έως σήμερα), η προσέγγισή μου ωρίμασε παράλληλα με την εξέλιξη της τεχνολογίας και της νομοθεσίας.

• Νομιμότητα: Ο χαρακτηρισμός του Ξενία ως μνημείο το 2011 και οι διατάξεις του ΝΟΚ 2012 διασφαλίζουν τη νομιμότητα κάθε επέμβασης.

• Ανακατασκευή: Σήμερα, η δυνατότητα της πιστής ανακατασκευής (βάσει των αρχικών σχεδίων και του κανάβου του Κωνσταντινίδη) προβάλλει ως η βέλτιστη λύση. Επιτρέπει την απόδοση των αρχικών αναλογιών (υποστυλώματα, δοκάρια, πλάκες) με σύγχρονα υλικά, εξασφαλίζοντας στατική επάρκεια και λειτουργική ευελιξία που η απλή ενίσχυση του παλαιού σκελετού ίσως περιόριζε.

Ο Προγραμματικός Εμπλουτισμός: Το Κέντρο Ελληνικής Ναυτιλίας

Η πρότασή μου ξεπερνά την απλή ξενοδοχειακή χρήση, μετατρέποντας το συγκρότημα σε έναν υβριδικό πολιτιστικό πυκνωτή με διεθνές αποτύπωμα.

1. Το Υφιστάμενο Κτίριο Ξενία: Η Μνήμη σε Λειτουργία

Στο αρχικό κτίριο, η παρέμβαση σέβεται την τυπολογία του Κωνσταντινίδη, αλλά αλλάζει τον «τροπισμό» της χρήσης:

• Ισόγειο & Δωμάτια: Τα παλαιά δωμάτια μετασχηματίζονται σε χώρους περιοδικών εκθέσεων. Αυτή η αλλαγή καταργεί την εσωστρέφεια της κατοίκησης και ανοίγει το κτίριο στον δημόσιο χώρο.

• Ενοποίηση: Το κτίριο παύει να είναι ένα κλειστό κουτί και μετατρέπεται σε μέρος του πολιτιστικού περιπάτου της Χώρας, συνδέοντας λειτουργικά το παρελθόν με τη νέα προσθήκη.

2. Η Νέα Προσθήκη: Ο Σύγχρονος Πόλος

Η νέα αρχιτεκτονική προσθήκη δεν ανταγωνίζεται το μνημείο, αλλά το συμπληρώνει, φιλοξενώντας χρήσεις που η Άνδρος έχει ανάγκη για να σταθεί στο διεθνές στερέωμα:

• Ερευνητικό & Εκπαιδευτικό Κέντρο: Χώροι για τη μελέτη της ελληνικής ναυτιλίας και της ναυτικής παράδοσης.

• Αμφιθέατρο & Συνεδριακοί Χώροι: Υποδομές που επιτρέπουν τη φιλοξενία διεθνών συνεδρίων, ενισχύοντας τον υπερτοπικό χαρακτήρα του νησιού.

• Διοικητικές Λειτουργίες: Χώροι που υποστηρίζουν τη λειτουργία του Κέντρου και τη συνεργασία με ακαδημαϊκά ιδρύματα (όπως το ΕΜΠ).

Από το Τοπικό στο Παγκόσμιο Τοπόσημο

Η επανενεργοποίηση του Ξενία μέσω της «Οκτάνας» δημιουργεί μια νέα δυναμική για την Άνδρο. Το κτίριο δεν συνομιλεί πια μόνο με τον εαυτό του, αλλά εντάσσεται σε ένα ευρύτερο δίκτυο με το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, την Καΐρειο Βιβλιοθήκη και το Ίδρυμα Κυδωνιέως.

Ο στόχος είναι διπλός:

1. Για την τοπική κοινωνία: Ένας λειτουργικός χώρος πολιτισμού και παιδείας που λύνει καθημερινές ανάγκες.

2. Για τη διεθνή κοινότητα: Ένα πρότυπο ανακατασκευής ενός εμβληματικού κτιρίου του 20ού αιώνα, που φιλοξενεί χρήσεις με παγκόσμιο ενδιαφέρον.

Επίλογος

Η υλοποίηση αυτής της πρότασης —είτε μέσω αρχιτεκτονικού διαγωνισμού είτε μέσω προγραμματικής σύμβασης— είναι το χρέος μας απέναντι στη μοντέρνα κληρονομιά. Το Ξενία Άνδρου, ως ένας σύγχρονος πολιτιστικός κόμβος, είναι έτοιμο να γίνει ξανά ο «φάρος» του Αιγαίου.

Η Οκτάνα δεν είναι πια μια ουτοπία· είναι το σχέδιο για το αύριο της Άνδρου.