Εικόνα Εξωφύλλου: cdn.sanity.io

Ο Gérard Rigot ξεπέρασε το όριο μεταξύ γλυπτικής και design. Αρνήθηκε να κατηγοριοποιηθεί ως γλύπτης, designer. Ήταν απλώς παρατηρητής της άγριας ζωής και του παράδοξου. Και όλα ξεκίνησαν, όταν ο ίδιος άρχισε να παρατηρεί και να εμπνέεται από τη γάτα του!

Αnimeubles (Gérard Rigot) | Πηγή εικόνας: missmoss.co.za

Γεννημένος το 1929, έζησε μεγάλο μέρος της ζωής του ανάμεσα στο Παρίσι και τη γαλλική επαρχία. Αν και ξεκίνησε την καλλιτεχνική του πορεία με τη γλυπτική και τη ζωγραφική, η δουλειά του απέκτησε ιδιαίτερη αναγνώριση όταν άρχισε να δημιουργεί παιγνιώδη ξυλόγλυπτα έπιπλα που μοιάζουν με ζώα. Η σειρά ονομάστηκε Αnimeubles, ένα ευφάνταστο λογοπαίγνιο των λέξεων: animal και meubles («έπιπλα»). Ο Rigot, μέσω της παρατήρησης της γάτας του και της καμπύλης που παίρνει η ράχη της όταν τεντώνεται, ανέπτυξε μια ιδιότυπη, σχεδόν τρυφερή πρακτική: τη δημιουργία επίπλων που παίρνουν τη μορφή ζώων, χωρίς να χάνουν τη λειτουργικότητά τους. Έτσι, οι καρέκλες του θυμίζουν γάτες ως προς τη διαμόρφωση της πλάτης τους, οι πάγκοι μεταμορφώνονται σε ταύρους, και τα μικρότερα έπιπλα μοιάζουν έτοιμα να κινηθούν. Είναι, δηλαδή, όχι απλώς αντικείμενα χρήσης, αλλά χαρακτήρες. Δεν ζητούν να τα κοιτάξεις. Ζητούν να τα αγγίξεις, να τα χρησιμοποιήσεις και να τα εντάξεις στον χώρο και στη ζωή σου.

Πηγή εικόνας: content.easyliveauction.com

Μπουντουάρ με πελεκάνους με μακρύ λαιμό, που κρατούσαν στα ράμφη τους έναν καθρέφτη με ψάρια και στις δύο πλευρές. Γάτες που συνεχίζουν να πρωταγωνιστούν έντονα ακόμα και στα πιο πρόσφατα σχέδιά του, ενώ σε άλλα έπιπλα ο designer επεκτείνεται στις μορφές φλαμίνγκο, αντιλοπών και αρκούδων. Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό είναι ένας κόκορας με ορθάνοιχτο ράμφος, του οποίου η ουρά ταιριάζει τέλεια σε ένα επιτραπέζιο φωτιστικό, με τα φτερά να καλύπτουν τη λάμπα. 

Πηγή εικόνας: chiswick.blob.core.windows.net

Τα έπιπλά του, ωστόσο, δεν απεικονίζουν αποκλειστικά ζώα, αλλά και μυθικά πλάσματα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί μια καρέκλα, η οποία παίρνει το σχήμα των σωμάτων δύο γοργόνων που διαμορφώνουν τα μπράτσα και τα μπροστινά στηρίγματά της, ενώ τα μακριά μαλλιά τους ενώνονται για να σχηματίσουν την πλάτη.

Antelope (Gérard Rigot) | Πηγή εικόνας: paulbert-serpette.com

Η απόφαση του καλλιτέχνη να εγκαταλείψει το Παρίσι και να εγκατασταθεί στη γαλλική επαρχία, κοντά στην Τουλούζη, δεν είναι άσχετη με αυτή τη στροφή προς τη φύση. Εκεί, μακριά από το αστικό καλλιτεχνικό σύστημα, η χειρωνακτική εργασία, το ξύλο και η άμεση σχέση με το υλικό αποκτούν κεντρικό ρόλο στη φιλοσοφία του έργου του. Τα έργα του είναι κατά κύριο λόγο ξυλόγλυπτα, συχνά ζωγραφισμένα με έντονα, καθαρά χρώματα, που ενισχύουν τον παιχνιδιάρικο και ταυτόχρονα αφηγηματικό τους χαρακτήρα.

Gerard Rigot Polychromed Carved Wood Chair | Πηγή εικόνας: s1.img.bidsquare.com

Ωστόσο, πίσω από την επιφανειακή αίσθηση παιχνιδιού, κρύβεται μια σοβαρή σχεδιαστική σκέψη. Οι ζωικές μορφές δεν λειτουργούν ως διακόσμηση, αλλά ως δομικά στοιχεία των επίπλων: η καμπύλη της ράχης γίνεται η πλάτη της καρέκλας, τα άκρα μετατρέπονται σε πόδια, το σώμα οργανώνει τον όγκο. Η φόρμα υπαγορεύει και διαμορφώνει τη λειτουργία και όχι το αντίστροφο, σε μια διαδικασία που φέρνει τον Rigot πιο κοντά στη γλυπτική παρά στο βιομηχανικό design.

Το έργο του μπορεί να ιδωθεί ως μια ήσυχη αντίσταση στον αυστηρό λειτουργισμό και τη σοβαροφάνεια του Μοντερνισμού. Τα έπιπλα του Rigot είναι περίπλοκα, ευφάνταστα, και αναδύουν μια τάση διακόσμησης που μας παραπέμπει στις αρχές του 20ού αιώνα. Τα έπιπλα-ζώα του συνδυάζουν το χιούμορ με τη φαντασία και τη συναισθηματική σύνδεση στον χώρο του design, στοιχεία που συχνά θεωρούνται «δευτερεύοντα», αλλά αποδεικνύονται καθοριστικά για την ανθρώπινη εμπειρία του χώρου και τη σύνδεση του ατόμου με το προϊόν. Ποτέ, ωστόσο, οι δημιουργίες του δε χάνουν τη λειτουργικότητά τους. Ο designer δε θυσιάζει την αίσθηση της άνεσης στον βωμό της θεατρικής αισθητικής, ούτε της ντιζαϊνάτης μορφής.

Πηγή εικόνας: missmoss.co.za

Πηγή εικόνας: media.mutualart.com

Σήμερα, τα έργα του Gérard Rigot εμφανίζονται κυρίως σε δημοπρασίες και ιδιωτικές συλλογές, ως συλλεκτικά αντικείμενα που συχνά κινούνται ανάμεσα στη διακοσμητική τέχνη και το σύγχρονο design. Παρότι δεν ανήκει στο πάνθεον των μεγάλων ονομάτων του 20ού αιώνα, ο Γάλλος designer διατηρεί μια ξεχωριστή θέση, ως δημιουργός που τόλμησε να φέρει το ζώο μέσα στο σπίτι όχι ως απλό μοτίβο, αλλά ως παρουσία. Σε μια εποχή που το design επανεξετάζει τη σχέση του με το συναίσθημα, τη βιωσιμότητα και την αφήγηση, το έργο του Rigot μοιάζει πιο επίκαιρο από ποτέ. 

Γιατί, τελικά, τι είναι ένα έπιπλο αν όχι ένα αντικείμενο που ζει μαζί μας και εντάσσεται πλήρως στη ζωή μας;

Πηγές/ Further reading

Gerard Rigot. Από: mutualart.com.

Form meets function: The zoomorphic furniture of Gerard Rigot. Από: thefabledthread.com.

Animal Furniture by Gérard Rigot. Από: missmoss.co.za.