Η Αμερικανική Βοήθεια στην Ελληνική Ανοικοδόμηση: Διαβάζοντας τις Αμερικανικές Αναφορές 

Κωνσταντίνα Κάλφα
Αρχιτέκτων, Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια ΕΜΠ

Η Αμερικανική Βοήθεια για την Ελλάδα έχει μελετηθεί επισταμένα στη νεότερη ελληνική βιβλιογραφία. Όχι όμως σε ό,τι αφορά το τμήμα εκείνο της Βοήθειας που δόθηκε για τη στέγαση των πολεμοπαθών και την ανοικοδόμηση των αγροτικών οικισμών. Πέρα από διάσπαρτες, συνοπτικές αναφορές στο ύψος των κονδυλίων και δανείων ή για τα οικοδομικά υλικά που εισήχθησαν για τους οικισμούς, σχεδόν τίποτα δεν είναι γνωστό για την εισαγωγή τεχνογνωσίας ή τον ρόλο ξένων συμβούλων ειδικών σε ζητήματα στέγασης. Και όμως, τέτοιου είδους τεχνογνωσία εισήχθη και μάλιστα από σύμβουλους παγκοσμίου κύρους, οι οποίοι έπαιξαν αργότερα πρωταγωνιστικό ρόλο στην ανάπτυξη προγραμμάτων στέγασης για τον "Τρίτο Κόσμο." Αντίθετα με ό,τι πιστεύεται, το έργο της ανοικοδόμησης των ελληνικών οικισμών δεν είναι αποκλειστικά έργο των αρμόδιων υπηρεσιών στις οποίες, την ίδια περίοδο (1946-1950), πρωταγωνίστησε από διάφορες θέσεις ο Κωνσταντίνος Δοξιάδης. Όπως μαρτυρούν οι αμερικανικές αναφορές και εκθέσεις για το στεγαστικό πρόγραμμα στην Ελλάδα, οι Αμερικανοί θεώρησαν το ελληνικό οικιστικό πρόγραμμα ως ένα σημαντικό πείραμα για τη διαμόρφωση της πολιτικής βοήθειας. Το ενέταξαν στο παγκόσμιο πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο, λαμβάνοντας υπόψη την ισορροπία δυνάμεων και τα οφέλη που θα μπορούσαν να προκύψουν. Εκκινώντας από αυτό το αρχειακό υλικό των αμερικανικών αναφορών, η εισήγηση εξιστορεί την ανοικοδόμηση των ελληνικών αγροτικών οικισμών από μια διεθνική οπτική.