Το project Rebirth of the Velino είναι μία πρόταση αστικής ανάπλασης που απέσπασε το 3ο βραβείο στον Εθνικό Διαγωνισμό Αρχιτεκτονικής Μελέτης της Ιταλίας το 2025, που μετατρέπει ένα επί χρόνια παραμελημένο τμήμα της όχθης του ποταμού Βελίνο, στο κέντρο του Rieti, σε ένα συνεχές δημόσιο τοπίο. Η πρόταση οργανώνεται ως μια ενιαία παραποτάμια εμπειρία, όπου ένας πεζόδρομος–ποδηλατόδρομος αποκαθιστά τη φυσική και οπτική πρόσβαση στο νερό, συνδέει διαφορετικούς χαρακτήρες χώρων και δημιουργεί έναν νέο προορισμό τόσο για τους κατοίκους όσο και για τους επισκέπτες.

Αφετηρία του έργου είναι η ιστορική, αμφίδρομη σχέση πόλης–ποταμού: ο Βελίνο υπήρξε πόρος για το Rieti, ενώ οι εποχικές πλημμύρες άγγιζαν το αστικό όριο και, υποχωρώντας, άφηναν γόνιμα εδάφη και παραγωγικές ζώνες. Η επέμβαση τοποθετείται ακριβώς σε αυτό το κατώφλι, σε ένα «πορώδες όριο» ανάμεσα στην παγιωμένη πόλη και το φλουβιακό τοπίο, το οποίο επανανοηματοδοτείται ως χώρος συνάντησης πολιτών και ποταμού μέσα από δημόσιους χώρους που συνδέονται με την τοπική μνήμη, την ταυτότητα και τη ζωή του νερού. Συμβολικά, ο ποταμός «προεκτείνεται» προς την πόλη: ο συνεχής άξονας έλκει τον κόσμο προς την όχθη και, καθώς “υποχωρεί”, αφήνει ίχνη—ιστορίες, ευκαιρίες και νέους κοινόχρηστους χώρους—μετατρέποντας την όχθη σε ενεργό αστικό έδαφος.

Ο σχεδιασμός συγκροτείται σε τρεις αλληλοσυνδεόμενες περιοχές:

1. Υπαίθριο θέατρο και κήποι, ένας παραποτάμιος χώρος εκδηλώσεων για συναυλίες και γεγονότα, μέσα σε πράσινο, βοτανικούς κήπους, πάρκα και ήσυχες ζώνες· πλατφόρμες και υδάτινα στοιχεία ενισχύουν τον διάλογο τοπίου και αρχιτεκτονικής.

2. Παραποτάμια πλατεία κοντά στη Ρωμαϊκή Γέφυρα, όπου ένας κεντρικός κόμβος ανασχεδιάζεται ως διώροφος πεζόδρομος: το άνω επίπεδο οργανώνει τη ροή και τις διελεύσεις, “καδράροντας” βασικές θέες, ενώ το κάτω επίπεδο φιλοξενεί πιο προστατευμένους χώρους στάσης και καθημερινής χρήσης, ενσωματώνοντας αφηγήσεις της τοπικής ιστορίας.

3. Φυσικό πάρκο, ένα πιο ήρεμο τοπίο κήπων και παραποτάμιων χώρων, σχεδιασμένο για χαλάρωση και ήπιες δραστηριότητες σε σχέση με το νερό, ολοκληρωμένο από τις συνεχείς διαδρομές πεζών και ποδηλάτου.

Κατά μήκος της διαδρομής, το έργο εισάγει μια σειρά από μικρούς «Κήπους Μνήμης» και μια ανοιχτή πρόσκληση προς καλλιτέχνες για προσωρινές εγκαταστάσεις και δημόσιες αφηγήσεις: ένας κήπος αφιερωμένος στη γυναικεία χειραφέτηση στο Rieti μέσα από την εργασία στο ποτάμι, ένας για τον Άγιο Φραγκίσκο με κεραμικά μοτίβα εμπνευσμένα από την Ασίζη που επανεμφανίζονται ως υλικό δαπέδων σε όλες τις ζώνες, ένας συνδεδεμένος με την παραγωγή ινδίγκο και σύγχρονες καλλιτεχνικές εκθέσεις, καθώς και ένας κοινοτικός κήπος ως σημείο συνάντησης των κατοίκων.

Τέλος, η πρόταση στηρίζεται σε αρχές περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας: αξιοποιεί τοπικά υλικά και χαμηλού αποτυπώματος κατασκευές, ενισχύει το πράσινο και στοχεύει σε έναν προσβάσιμο, συμπεριληπτικό δημόσιο χώρο που αναδεικνύει τη φυσική και πολιτισμική κληρονομιά του ποταμού, επαναφέροντας το Rieti σε μια ζωντανή, καθημερινή σχέση με το νερό.

CREDITS
Architectural project: Spazio Trasversale Architects — Arch. Artemis Papakosta, Arch. Simone
Damiani

Representative: Arch. Paolo Lancia
Structural designer: Eng. Daniele Rossetti
Renderings: VEMA Studio — Arch. Luca Manca
Feasibility study: Geom. Egidio Damiani
Geological report: Geol. Roberto Seri
Junior professional: Eng. Placido Malagrinò
Topographic survey: Eng. Cristiano Giamogant